Hội Lim Bắc Ninh: Lễ hội Quan họ đặc sắc nhất vùng Kinh Bắc mà bạn không nên bỏ lỡ.

Hội Lim là lễ hội Quan họ nổi tiếng của Bắc Ninh, diễn ra vào dịp đầu xuân với các làn điệu dân ca mượt mà cùng nhiều hoạt động văn hóa truyền thống đặc sắc, thu hút đông đảo du khách gần xa. Hãy nghe Đỗ Huyền Trâm (Bắc Ninh) một travel blogger nổi tiếng bật mí .

Linh hồn của xứ Kinh Bắc

Mỗi năm xuân về, vào ngày 12 - 13 tháng Giêng, xã Tiên Du thuộc tỉnh Bắc Ninh lại rộn ràng đón hàng nghìn du khách trong ngày hội Lim. Đây không chỉ là một lễ hội thông thường mà còn được xem như biểu tượng tiêu biểu, hội tụ những giá trị văn hoá đặc trưng nhất của vùng đất Kinh Bắc ngàn năm văn hiến mỗi dịp xuân về.

Nguồn: Bộ sưu tập

1. Nguồn gốc và ý nghĩa của Lễ hội Lim.

Hội Lim là một trong những lễ hội truyền thống tiêu biểu của vùng Kinh Bắc, có lịch sử hình thành và phát triển gắn liền với đời sống văn hóa, tín ngưỡng của cư dân vùng Nội Duệ (nay là huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh). Theo các tư liệu lịch sử, ban đầu Hội Lim chỉ là hội chùa của làng Lim, diễn ra tại khu vực chùa Hồng Ân dưới chân núi Lim, bên dòng sông Tiêu Tương gắn với nhiều truyền thuyết và những làn điệu dân ca Quan họ. Đây vốn là dịp để nhân dân địa phương thực hành các nghi lễ tín ngưỡng đầu xuân, cầu mong quốc thái dân an, mùa màng bội thu và cuộc sống bình yên.

Đến thế kỷ XVIII, quan trấn thủ Nguyễn Đình Diễn, người thôn Đình Cả, đã bỏ tiền của sửa chữa đình chùa, xây lăng Hồng Vân trên núi Lim và mở mang lễ hội, đưa hội làng phát triển thành hội hàng tổng Nội Duệ. Sau khi ông mất, dân làng suy tôn ông làm hậu thần, tổ chức tế lễ vào ngày 13 tháng Giêng, hình thành nên Hội Lim ngày nay. Văn bia Hồng Vân từ bi ký (1769) ghi lại công trạng này. Bên cạnh những ghi chép lịch sử, dân gian còn lưu truyền nhiều giả thuyết về nguồn gốc Hội Lim, như xuất phát từ hội chùa, hội hát giao duyên Quan họ hoặc gắn với truyền thuyết Trương Chi và Mỵ Nương.

Hội Lim không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng mà còn là không gian bảo tồn dân ca Quan họ cùng các loại hình dân gian như hát trống quân, chèo, ca trù. Ngày nay, lễ hội vừa là dịp tưởng nhớ tiền nhân, cầu mong bình an, vừa góp phần gìn giữ, quảng bá Quan họ Bắc Ninh, di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh năm 2009.

2. Các hoạt động diễn ra tại Hội Lim.

Phần lễ:

Nguồn: Bộ sưu tập

Lễ dâng hương: được tổ chức vào sáng ngày 12 tháng Giêng tại chùa Lim, mở đầu cho chuỗi hoạt động của lễ hội. Đây là nghi thức mang ý nghĩa tâm linh nhằm tưởng nhớ các bậc tiền nhân, đồng thời cầu cho người dân bình an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và cuộc sống ấm no. Người dân địa phương cùng du khách thập phương đến dâng hương, dâng lễ và gửi gắm những ước nguyện về sức khỏe, hạnh phúc và may mắn trong năm mới.

Lễ rước sắc: Diễn ra vào sáng ngày 13 tháng Giêng, lễ rước sắc là nghi thức quan trọng và thu hút đông đảo người dân tham gia. Đoàn rước gồm các bô lão trong trang phục truyền thống, đội rước kiệu, các liền anh, liền chị Quan họ cùng đại diện chính quyền và nhân dân địa phương nơi đây. Đoàn xuất phát từ đình Đình Cả đến đình Lộ Bao, thể hiện lòng tôn kính đối với các vị thành hoàng và góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.

Lễ tế: được tổ chức vào chiều ngày 13 tháng Giêng, khép lại phần lễ của Hội Lim. Nghi thức nhằm bày tỏ lòng biết ơn đối với các bậc tiền nhân và nhận lộc đầu xuân. Điểm đặc sắc của lễ tế là nghi thức hát thờ thần do các liền anh, liền chị Quan họ của tổng Nội Duệ thực hiện. Những làn điệu Quan họ được cất lên trong không gian linh thiêng vừa thể hiện sự thành kính, vừa góp phần tôn vinh giá trị văn hóa truyền thống của vùng Kinh Bắc.

Phần hội:

Nguồn: Bộ sưu tập

Sau khi kết thúc phần lễ, Hội Lim bước vào phần hội với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trò chơi dân gian đặc sắc như: đấu vật, đấu võ, cờ người, tổ tôm điếm, đu tiên, thi dệt cửi, thi nấu cơm, thi làm cỗ, đập niêu và nhiều hoạt động dân gian khác được tổ chức, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.

Đặc sắc nhất là hội thi hát Quan họ theo hình thức du thuyền trên dòng sông Tiêu Tương, nơi các liền anh, liền chị trong trang phục truyền thống đối đáp bằng những câu hát mượt mà, đằm thắm với nhiều làn điệu quen thuộc như Mời trầu, Gọi đò, Con sáo sang sông hay Con nhện giăng mùng... Bên cạnh đó, vào tối ngày 12 tháng Giêng còn diễn ra đêm hát thi giữa các làng.

Đỗ Huyền Trâm (Bắc Ninh)