Bí Mật Kiến Trúc Chữ Công Của Đền Quan Đế 28 Hàng Buồm Ít Người Biết

Cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp di sản cổ kính cùng không gian văn hóa trầm mặc tại Đền Quan Đế số 28 Hàng Buồm giữa lòng phố cổ Hà Nội. Hãy nghe Vũ Mai Ngọc Ánh (Hà Nội) một travel blogger nổi tiếng bật mí .

Nếu có dịp ghé thăm Hà Nội và dạo bước qua con phố Hàng Buồm tấp nập, bạn hãy thử bước chậm lại khi ngang qua số nhà 28. Nơi đây hiện diện ngôi đền Quan Đế cổ kính, một không gian tĩnh lặng mang đậm dấu ấn thời gian giữa nhịp sống đô thị nhộn nhịp. Hãy cùng mình tìm hiểu những nét đặc sắc về lịch sử, kiến trúc cùng những kinh nghiệm bỏ túi để chuyến đi khám phá phố cổ của bạn thêm phần trọn vẹn nhé!

Tọa lạc ngay trung tâm khu phố cổ, ngôi đền này là nơi phụng thờ Quan Thánh Đế (tức Quan Vân Trường hay Quan Công) – vị danh tướng trung liệt của nước Thục thời Tam Quốc vào thế kỷ III. Trong tâm thức văn hóa dân gian, ông là hiện thân tiêu biểu của lòng trung nghĩa, sự dũng cảm và tinh thần trượng nghĩa. Đối với giới thương nhân phố cổ thời xưa, việc lập đền thờ phụng ông còn gắn liền với lời nhắc nhở về sự ngay thẳng và giữ trọn chữ tín trong làm ăn buôn bán.

Ảnh sưu tầm

Tuy đối tượng thờ cúng gắn với văn hóa của người Hoa, tổng thể công trình lại mang đậm linh hồn kiến trúc truyền thống của người Việt. Chính các phường thợ thủ công lành nghề vùng đồng bằng sông Hồng đã trực tiếp đảm nhận việc thi công và dựng nên ngôi đền này. Bằng kỹ thuật xây dựng bản địa khéo léo kết hợp các đường nét trang trí phương Bắc, những người thợ xưa đã tạo ra một công trình hài hòa về mặt mỹ thuật lẫn văn hóa.

Đền Quan Đế được khởi công xây dựng vào năm 1819 dưới triều Nguyễn, trải qua hai lần đại tu lớn vào đầu và cuối thế kỷ XIX. Hiện tại, trong khuôn viên vẫn lưu giữ một tấm văn bia dựng năm 1875 ghi nhận công lao to lớn của ông Vũ Xuân Phiên đối với đền. Vị ân nhân này đã đóng góp 1.000 quan tiền cùng hai gian đất mặt phố của gia đình để cơi nới quy mô ngôi đền thành ba gian lợp ngói khang trang. Đến năm 1910, nơi đây trở thành lớp học dạy chữ cho con em cộng đồng Hoa kiều và tiếp tục được chỉnh trang dưới thời kỳ Pháp thuộc.

Vào giai đoạn 2008 – 2009, Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội đã triển khai dự án tu bổ toàn diện và chính thức mở cửa đón khách tham quan từ tháng 3 năm 2010. Công trình được thực hiện với sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên gia di sản Việt Nam và các chuyên gia tư vấn đến từ thành phố Toulouse của nước Pháp. Dự án tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc bảo tồn di tích, tận dụng tối đa những cấu kiện gốc còn tốt và chỉ thay thế các phần mục nát dựa trên căn cứ khoa học chuẩn xác.

Ảnh sưu tầm

Về bố cục tổng thể, đền Quan Đế gồm một tầng vững chãi được xây theo kết cấu mặt bằng hình chữ Công (工) truyền thống. Đi từ ngoài phố vào, bạn sẽ lần lượt đi qua Nghi môn, khoảng sân trong thoáng đãng đón sáng, nhà Tiền tế, tòa Phương đình rồi tiến vào gian Hậu cung thâm nghiêm. Toàn bộ hệ thống khung chịu lực của đền được dựng bằng gỗ lim kiên cố, các mối nối ăn khớp với nhau qua kỹ thuật ghép mộng điêu luyện của thợ xưa. Nhờ trật tự không gian này, bạn sẽ cảm nhận ngay sự bình yên và tĩnh tại ngay khi bước chân qua ngưỡng cửa.

Giá trị thẩm mỹ nổi bật của ngôi đền nằm ở những mảng chạm khắc gỗ mang phong cách mỹ thuật đầu thế kỷ XIX được gìn giữ gần như nguyên vẹn. Từng đầu dư, xà bẩy và vì kèo đều được đục đẽo vô cùng công phu với đề tài Tứ linh gồm Long, Lân, Quy, Phượng uy nghiêm. Xen kẽ vào đó là các hoa văn hoa lá mềm mại cùng hình tượng muông thú sinh động, thể hiện ước vọng thái bình và thịnh vượng. Bạn hãy dành chút thời gian ngước nhìn lên các vòm mái gỗ lim để chiêm ngưỡng trọn vẹn nét tài hoa của các nghệ nhân tiền bối.

Ảnh sưu tầm

Bạn hoàn toàn có thể kết hợp điểm đến này vào một chuyến dạo bộ khám phá phố cổ trong vòng nửa ngày rất dễ dàng. Buổi sáng, bạn hãy thưởng thức một bát bún thang hoặc phở nóng, sau đó ghé thăm cửa ô Quan Chưởng rồi tản bộ sang đền Quan Đế ở số 28 Hàng Buồm. Kế tiếp, bạn chỉ cần đi bộ thêm một đoạn ngắn là tới đền Bạch Mã – trấn Đông của Thăng Long Tứ Trấn, trước khi kết thúc buổi đi chơi bằng chuyến food tour quanh chợ Đồng Xuân.

Đền Quan Đế 28 Hàng Buồm là minh chứng sống động cho sự giao thoa văn hóa và nghệ thuật kiến trúc đặc sắc của Thăng Long – Hà Nội qua nhiều thế kỷ. Nếu bạn đang tìm kiếm một điểm dừng chân vừa mang chiều sâu văn hóa, vừa đem lại cảm giác an yên giữa phố phường, hãy dành một buổi sớm ghé thăm ngôi đền nhỏ này nhé!

Vũ Mai Ngọc Ánh (Hà Nội)